PodstawyCzym jest DAS i jak działa?
DAS (Debt Arrangement Scheme) to ustawowy program spłaty zadłużenia dostępny wyłącznie w Szkocji, prowadzony przez Accountant in Bankruptcy (AiB), agencję Rządu Szkocji w roli „DAS Administrator”. W Debt Payment Programme (DPP) wpłacasz jedną regularną ratę, a payments distributor dzieli ją między wierzycieli.
To nie niewypłacalność i nie umorzenie: spłacasz całość długu, tylko w tempie, na jakie Cię stać i bez odsetek — od dnia wniosku odsetki, opłaty i kary są zamrożone.
Poza Szkocją DAS nie obowiązuje: w Anglii i Walii dotyczą Cię DMP, IVA lub Breathing Space, a w Irlandii Płn. — DMP lub IVA (Breathing Space tam nie obowiązuje).
KorzyściCo realnie daje DAS?
Ochrona przed wierzycielami działa dopiero od zatwierdzenia DPP, nie od dnia wniosku — wcześniej wierzyciel może jeszcze doręczyć charge for payment lub prowadzić egzekucję. Potem nie może już żądać zapłaty, prowadzić egzekucji (diligence) ani wnioskować o Twoją upadłość.
Zalety DAS
- Zero odsetek — zamrożone od dnia wniosku, umorzone po programie.
- Ochrona ustawowa — z mocy prawa, nie z woli wierzyciela.
- Bez sprzedaży majątku — dom i auto zostają.
- Brak progu długu — wystarczy jeden dług, dowolna kwota.
O czym pamiętać
- Pełna spłata, nie umorzenie — oddajesz 100% długu.
- Ocena kredytowa obniżona przez cały program — wpis min. 6 lat.
- Limit kredytu — powyżej £2 000 tylko za zgodą AiB; inaczej grozi anulowanie DAS.
- Bywa bardzo długi — brak ustawowego maksimum.
Kto się kwalifikujeCzy DAS jest dla Ciebie?
DAS zadziała tylko wtedy, gdy po kosztach życia zostaje Ci nadwyżka na ratę.
- Mieszkasz na stałe w Szkocji.
- Masz jeden lub więcej długów, dowolna kwota.
- Zostaje Ci disposable income — nadwyżka po kosztach życia.
- Spłata całości długu w rozsądnym czasie jest realna.
- Wniosek składa DAS approved money adviser, nie Ty sam.
Do DAS nie kwalifikują się m.in. osoby z nieumorzonym protected trust deed, osoby w upadłości lub z niej zwolnione w dowolnej części UK oraz objęte Bankruptcy Restrictions Order. Wspólny DPP jest możliwy, ale każdy partner musi spełniać kryteria sam.
DPP obejmuje debety, karty kredytowe, buy now pay later, payday loans, pożyczki osobiste oraz zaległości w mediach, council tax, czynszu i hipotece. Trzeba objąć nim wszystkie istniejące długi — opcjonalne są jedynie zaległości czynszowe i hipoteczne. Nie można włączyć pożyczek studenckich, hire purchase i conditional sale (poza zaległościami) ani grzywien sądowych.
Gdy DAS nie jest właściwy. Bez nadwyżki dochodu DAS odpada; zostają procedury upadłościowe: MAP (bez majątku i nadwyżki, długi do £25 000, zwolnienie po 6 miesiącach), sequestration (dług od £3 000) i trust deed (umorzenie reszty zwykle po 4 latach). Umarzają dług, ale — inaczej niż DAS — są niewypłacalnością i sięgają po majątek.
KosztyIle kosztuje DAS?
Za założenie DPP w DAS nie płacisz nic — doradcy nie wolno pobrać za to opłaty, nie ma też opłaty do AiB.
Koszty pokrywają wierzyciele — z każdej wpłaty potrąca się 2% łącznej kwoty długu dla AiB i 20% kwoty należnej wierzycielowi dla payments distributor, razem 22%; wierzyciele dostają 78%. Gdy distributorem jest sam AiB, jego opłata to 5%, a pozostałe 15% finansuje bezpłatne doradztwo — łączne potrącenie nadal wynosi 22%. Dla Ciebie nic to nie zmienia.
Zakres naszej usługi. Open Finance Debt Solutions Ltd (FCA FRN 826131) nie prowadzi DAS i nie składa wniosku o DPP. Wyjaśniamy zasady po polsku, oceniamy sytuację, porównujemy rozwiązania z kosztami i ryzykami, kierujemy do zatwierdzonego doradcy. Nasza usługa jest komercyjna — prowadzimy ją dla zysku.
SkutkiRejestr, kredyt i przebieg programu
Wpis trafia do publicznego DAS Register AiB, jawnego dla każdego. Biura kredytowe (Experian, Equifax, TransUnion) mogą go przeszukiwać i dopisać DAS do Twojego pliku kredytowego.
Wpłaty w DPP są niższe niż raty umowne, więc trafiają do biur jako płatności częściowe — ocena kredytowa pozostaje obniżona przez cały czas trwania programu, który może ciągnąć się wiele lat. Długi zamknięte mechanizmem composition raportuje się jako partially settled, czyli gorzej niż settled.
Bieżące rachunki płacisz na czas, a o zmianie sytuacji informujesz w ciągu 1 tygodnia. Przy spadku nadwyżki o 50% możliwy jest payment break do 6 miesięcy, a crisis break — 2 miesiące na 12.
Zaległości w ratach grożą odwołaniem programu (revocation). Odpowiadasz wtedy za całą niespłaconą resztę długu powiększoną o odsetki, opłaty i kary, których wierzyciele nie naliczali w czasie DAS, a po 14 dniach mogą wznowić egzekucję. Liczbę zaległych rat, która to uruchamia, potwierdź u doradcy. Po ukończeniu DPP zamrożone odsetki i opłaty zostają umorzone, a AiB występuje o wykreślenie wpisu z rejestru; w pliku kredytowym DAS zostaje co najmniej 6 lat.
Jak zacząćPierwsze kroki i realne terminy
- Bezpłatna, niezobowiązująca rozmowa wstępna po polskuSprawdzamy najpierw, czy mieszkasz na stałe w Szkocji; jeśli nie, DAS Cię nie dotyczy.
- Wyliczenie ratyRatę liczy się z disposable income narzędziem Common Financial Tool.
- Wniosek przez doradcęDPP zgłasza wyłącznie DAS approved money adviser — kierujemy Cię do niego.
- Odpowiedź wierzycieliMają 3 tygodnie; brak odpowiedzi to zgoda.
- Pierwsza wpłataPo zatwierdzeniu masz na nią 42 dni; po odrzuceniu wniosku ochrona trwa jeszcze 2 tygodnie.
Zanim wszystko ruszy, możesz skorzystać ze statutory moratorium — 6 miesięcy ochrony przed egzekucją, raz na 12 miesięcy; odsetek nie zamraża.
